بهبود جنبه‌های فیزیولوژیک بذر سیاهدانه (Nigella sativa L.) در خاک آهکی: نقش شاخص های مربوط به عملکرد کیفی و ترکیب اسیدهای چرب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته/دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات

2 عضو هیئت علمی/دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات

3 عضو هیئت علمی/ دانشگاه تگزاس امریکا، گروه علوم خاک و گیاه

چکیده

این آزمایش در سال 92-1391 به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. منابع اصلاح کننده خاک آهکی (شامل 10 تن ورمی کمپوست در هکتار (V) + باکتری تیوباسیلوس (T)، 20 تن گوگرد در هکتار V+S+T ، T+(S) و شاهد) به عنوان عامل اول و سطوح کاربرد فسفر (صفر، 30 و 60 کیلوگرم در هکتار از منبع فسفات دی آمونیوم) عامل دوم این آزمایش بودند. بر اساس تجزیه شیمیایی بذرهای سیاهدانه، کاربرد V+S+T در مقایسه با شاهد بیشترین تاثیر را در افزایش معنی دار درصد پروتئین خام، اسانس و روغن سیاه­دانه داشت. طبق نتایج آزمایش، کاربرد V+T، S+T و V+S+T در مقایسه با شاهد، نقش معنی­داری در کاهش معنی­دار اسید لینولنیک (به ترتیب تا 53، 42 و 63 درصد) داشت. در بین منابع اصلاح کننده خاک، بیشترین درصد اسید لینولئیک سیس، به طور معنی دار در نتیجه کاربرد تیمار V+S+T مشاهده شد. در بین اسیدهای چرب تشکیل دهنده روغن سیاهدانه، اسید لینولنیک دارای بالاترین ارتباط منفی با بنیه بذر بود (**0/69= R2). طبق نتایج آزمایش می توان کاربرد ورمی کمپوست به ویژه همراه با مصرف گوگرد را جهت بهبود کیفیت روغن بذر سیاه­دانه توصیه نمود.

کلیدواژه‌ها


Adhami, E., M. Maftoun, A. Ronaghi, N. Karimian, J. Yasrebi and M. T. Assad. 2006. Inorganic phosphorus fractionation of highly calcareous soils of Iran. Comm. Soil Sci. Plant Anal. 37: 1877–1888.

AI-Jassir, M. S. 1992. Chemical composition and microflora of black cumin (Nigella sativa L.) seeds growing in Saudi Arabia. Food Chem. 45: 239-242.

Akram Ghaderi, F., B. Kamkar and A. Soltani. 2011. Principles of Seed Science and Technology. (Translated) (In Persian). Jahade-e-Daneshghahi Mashhad Press, Mashhad, Iran, 512 pp.

Ali, B.H. and G. Blunden. 2003. Pharmacological and toxicological properties of Nigella sativa. Phytother. Res. 17, 299–305.

Alirezalu, K., B. Fathi-Achachlouei and F. Habibi-Nodeh. 2012. Effect of climatic factors on the oil content, physicochemical properties and fatty acids of castor oil. (In Persian, with English Abstract). J. Food Res. 22: 103-112.

Al-Kayssi, A. W., R. M. Shihab and S. H. Mustafa. 2011. Impact of soil water stress on Nigellone oil content of black cumin seeds grown in calcareous-gypsifereous soils. Agric. Water Manage. 100: 46– 57.

Altaf, A., V. Khan and M. Z. Abdin. 2000. Effect of sulfur fertilization on oil accumulation, acetyl-CoA concentration, and acetyl-CoA carboxylase activity in the developing seeds of rapeseed (Brassica campestris L.) Aust. J. Agric. 51: 1023-1029.

Atta, M. B. 2003. Some characteristics of nigella (Nigella sativa L.) seed cultivated in Egypt and its lipid profile. Food Chem. 83: 63–68.

Cheikh-Rouhou, S., S. Besbes, B. Hentati, C. Blecker, C. Deroanne and H. Attia. 2007. Nigella sativa L.: Chemical composition and physicochemical characteristics of lipid fraction. Food Chem. 101: 673–681.

Doroudian, H. R., H. Besharati, A. R. Falah, H. Heidari Sharif Abad, F. Darvish and A. Alahverdi. 2010. The possible modification of absorbable phosphorus solubles in calcareus soils and its effects on yield production in corn. (In Persian, with English Abstract). J. New Agric. Sci. 18: 27-35.

Erkan, N., G. Ayranci and E. Ayranci. 2008. Antioxidant activities of rosemary (Rosmarinus officinalis L.) extract, blackseed (Nigella sativa L.) essential oil, carnosic acid, rosmaric acid and sesamol. Food Chem. 110: 76-82.

Farhoosh, R., M. H. Haddad Khodaparast and A. Sharif. 2009. Bene hull oil as a highly stable and antioxidative vegetable oil. Eur. J. Lipid Sci. Technol. 111:1259-1265.

Gao, J., K. D. Thelen, D.-H. Min, S. Smith, X. Hao and R. Gehl. 2014. Effects of manure and fertilizer applications on canola oil content and fatty acid composition. Agron. J. 102: 790-797

Ghaderi-Far, F. and A. Soltani. 2010. Seed Testing and Control. (In Persian). Jahade-e-Daneshghahi Mashhad Press, Mashhad, Iran, 200 pp.

Haratian, P., V. Ghodsian, A. Fouladkhah and V. ghasemzadeh-Mohammadi. 2013. Determination of fat content and fatty acid composition of danish pastries with emphasis on trans fatty acid. J. Food Sci. Technol. 10: 81-88.

ISTA. 2012. International Rules for Seed Testing. The International Seed Testing Association, Bassersdorf, Switzerland.

Jrah Harzallah H., B. Kouidhi, G. Flamini, A. Bakhrouf and T. Mahjoub. 2011. Chemical composition, antimicrobial potential against cariogenic bacteria and cytotoxic activity of Tunisian Nigella sativa essential oil and thymoquinone. Food Chem. 129: 1469–1474.

Khajehpour, M. R. 2005. Industrial Crops. Jahade-e-Daneshghahi Isfahan Press, Isfahan, Iran, 564 pp.

Kokdil, G. and H. Yılmaz. 2005. Analysis of the fixed oils of the genus Nigella L. (Ranunculaceae) in Turkey. Biochem. Syst. Ecol. 33: 1203-1209.

Lutterodt, H., M. Luther, M. Slavin, J. Yin, J. Parry, J. Gao and L. Yu. 2010. Fatty acid profile, thymoquinone content, oxidative stability, and antioxidant properties of cold-pressed black cumin seed oils. LWT - Food Sci. Technol. 43: 1409-1413.

Modi, A.T. 2002. Wheat seed quality in response to molybdenum and phosphorus. J. Plant Nutr. 25: 2409–2419.

Mohamed, S. A., R. A. Medani and E. R. Khafaga. 2000. Effect of nitrogen and phosphorus applications with or without micronutrients on black cumin (Nigella sativa L.) plants. Ann. Agric. Sci. 3: 1323-1338.

Nergiz, C. and S. Otles. 1993. Chemical composition of Nigella sativa L. seeds. Food Chem. 48: 259–261.

Nickavar, B., F. Mojab, K. Javidnia and M. A. Roodgar Amoli. 2003. Chemical composition of the fixed and volatile oils of Nigella sativa L. from Iran. Z. Naturforsch, 58: 629-631.

Oomen, C., M. Ocke, E. Feskens, M. Erp-Baart, F. Kok and D. Kromhout. 2001. Association between trans fatty acid intake and 10-year risk of coronary heart disease in the Zutphen Elderly study: a prospective population-based study. Lancet. 357: 746-51.

Piras, A., A. Rosa, B. Marongiu, S. Porcedda, D. Falconieri, M.A. Dessi, B. Ozcelik and U. Koca. 2013. Chemical composition and in vitro bioactivity of the volatile and fixed oils of Nigella sativa L. extracted by supercritical carbon dioxide. Ind. Crops Prod. 46: 317– 323.

Ramadan, M. F. 2007. Nutritional value, functional properties and nutraceutical applications of black cumin (Nigella sativa L.): an overview. Int. J. Food Sci. Technol. 42: 1208–1218.

Salvagiotti, F., J. M. Castellarín, D. J. Miralles and H. M. Pedrol. 2009. Sulfur fertilization improves nitrogen use efficiency in wheat by increasing nitrogen uptake. Field Crops Res. 113: 170–177.

Sen, N., Y. Kar and Y. Tekeli. 2011. Antooxidant activities of black cumin (Nigella sativa L.) seeds cultivating in different regions of Turkey. J. Food Biochem. 34: 105–119.

Seyyedi, S.M., M. Khajeh Hossieni, P. Rezvani Moghaddam and H. Shahandeh. 2015. The improving seed physiological aspects of black seed (Nigella sativa L.) in calcareous soil: Seed phosphorus content affected by mother plant nutrition. Iran. J. Seed Sci. Technol. Accepted for Publication.

Shoghi-Kalkhoran, S., A. Ghalavand, S. A. M. Modarres-Sanavy, A. Mokhtassi-Bidgoli and P. Akbari. 2013. Integrated fertilization systems enhance quality and yield of sunflower (Helianthus annuus L.). J. Agric. Sci. Technol. 15: 1343-1352.

Soltani, A., S. Galeshi, E. Zeinali and N. Latifi. 2002. Germination seed reserve utilization and growth of chickpea as affected by salinity and seed size. Seed Sci. Technol. 30: 51-60.

Tuncturk, M., R. Tuncturk and B. Yildirim. 2011. The effects of varying phosphorus doses on yield and some yield components of black cumin(Nigella sativa L.).Adv. Environ. Biol. 5, 371–374.